Võ trận Đại Việt - Lịch sử và Hiện tại
Gặp võ sư Nguyễn Minh Tuấn ngoài đời mới thấy anh khác rất nhiều so với những gì mà sách báo đã từng viết. 35 tuổi đời, gần 30 năm theo nghiệp võ, hơn phân nửa thời gian trong đó anh giành để truyền lại võ thuật cho thế hệ trẻ người Việt xa quê. Anh còn quá trẻ để đem so với lịch sử môn võ cổ truyền mà anh đang khổ rèn, còn quá nhỏ bé so với những khát vọng lớn lao mà anh muốn làm cho nền võ học dân tộc. Tình yêu của anh giành cho võ học dân tộc từ trước đến nay vẫn không hề đổi thay, dù nền võ học cổ truyền đang trong cơn khủng hoảng về mặt giá trị. Qua sự trao đổi của anh, chúng tôi được biết nhiều hơn đến những việc anh đang làm và hiểu rõ hơn một môn võ cổ truyền mà cho đến nay nhiều người vẫn chưa hề biết đến.
*
*     *
Nói về Võ Trận Đại Việt mà trước hết là võ trận, đây là loại võ cổ truyền được hình thành từ rất xa xưa, gắn liền với những cuộc đấu tranh nhằm bảo vệ tổ quốc, bảo vệ con dân, xứ sở. Võ trận được hình thành từ thực tiễn chống ngoại xâm, và từ những cuộc đấu tranh chống xâm lăng tầm vóc to lớn của dân tộc Việt Nam cũng đã từng bước được khẳng định. Trong đó, võ trận – võ ta có những bước phát triển nhanh chóng, đáp ứng nhu cầu của thực tiễn đặt ra ở mỗi thời kỳ. Và, qua những thời khắc khó khăn ấy, võ trận lại càng được bồi đắp thêm sự tinh túy chắt lọc từ trong thực tiễn giao tranh.
Trong giai đoạn Đại Việt (X-XIX), dưới tài thao lược của nhiều danh tướng tài ba như: Ngô Quyền, Lý Thường Kiệt, Hưng Đạo Đại Vương, Lê Lợi, Quang Trung...Võ trận đã được nâng lên một tầm cao mới. Ngoài những dòng võ gia truyền, tộc truyền, bước đầu đã xuất hiện những cuốn “binh thư”, “binh pháp” nhằm dùng cho quan binh luyện rèn võ nghệ và cả nghệ thuật dùng binh. Đó là một bước phát triển rất mới trong dòng võ học dân tộc, võ học đã hướng vào sự vững mạnh của quốc gia hơn là việc thủ thế, tư truyền trong dòng họ của mình. Công đầu trong sự kiện to lớn đó phải kể đến vị tướng tài ba Trần Hưng Đạo – tác giả của cả hai cuốn binh thư đầu tiên của dân ta là Binh thư yếu lược và Vạn kiếp bí truyền. 
Qua thời chiến tranh hiện đại, võ trận không còn nhiều cơ hội để thể hiện tích ưu việt của mình. Tuy vậy, nó vẫn là một nét văn hóa, một niềm tự hào của tất cả những người con đất Việt. Những người con Việt Nam luôn thán phục và hãnh diện biết bao khi nói đến lịch sử hào hùng của dân tộc, lịch sử oanh liệt trong công cuộc chống ngoại xâm, với một trận cọc gỗ Ngô Quyền đã cho quân Nam Hán biết thế nào là “tài”, một bài “thơ thần” của Lý Thường Kiệt đã cho quân Tống biết thế nào là “trí”, Lê Lợi khiến cho quân Minh hồn bay phách lạc, Quang Trung khiến cho triều Thanh phải bỏ mộng bá vương.
Để nhớ ơn 2 vị tiền bối của dòng họ mình là võ quan Nguyễn Duy Đạm và quan y Trương Văn Hách đồng thời để ghi nhớ một giai đoạn oanh liệt của dân tộc ta, giai đoạn Đại Việt, năm 1998 võ sư Nguyễn Minh Tuấn đã quyết định đứng ra thành lập Võ đường Võ Trận Đại Việt tại San Jose, Cali. Đây là một quyết định hết sức khó khăn và đầy thử thách vì anh là người đầu tiên đưa võ trận dân tộc vào hệ thống hóa thành bài bản khoa giáo để truyền dạy cho các môn sinh. Anh còn phải đối mặt với rất nhiều sự khó khăn bước đầu như: việc thiếu thốn cơ sở vật chất, sự quan tâm chưa đúng mức của giới trẻ trước sự phai mờ những giá trị văn hóa truyền thống, đặc biệt những tinh hoa của võ học dân tộc đang có xu hướng lai căng, xu hướng thể thao hóa và đây cũng là điều anh cảm thấy đau xót nhất. Với trách nhiệm của dòng họ, lòng yêu mến văn hóa cổ truyền và sự hiểu biết về võ thuật sau hơn 30 năm mày mò, học hỏi khắp các vùng miền. Anh cảm thấy tự tin và thôi thúc hơn để đi đến quyết định thành lập võ đường riêng. Từ chỗ phải lo mua sắm binh khí, lo thuê địa điểm, vận động con em người Việt tham gia. Hiện nay, võ đường Võ Trận Đại Việt qua 13 năm hoạt động đã đào tạo được hơn 500 môn sinh với nhiều độ tuổi khác nhau tham gia, võ đường cũng đã có được 1 số cơ sở vật chất nhất định. Đó là thành quả bước đầu của cả thầy và trò trong suốt hơn 10 năm qua đã không ngừng nỗ lực để thực hiện
*****
Trở lại với môn phái Võ Trận Đại Việt, võ sư Nguyễn Minh Tuấn chia sẻ thêm: “Chúng ta chịu ảnh hưởng khá sâu về nền văn hóa Trung Hoa, đặc biệt là phim ảnh và tiểu thuyết kiếm hiệp cho nên nhiều người vẫn lẫn lộn giữa bản chất thực của võ thuật và ý nghĩa võ thuật trên phim ảnh. Điều đó ảnh hưởng rất nhiều đến quá trình nhận thức về vai trò và giá trị của võ thuật…”. Không giống như võ thuật Trung Hoa trọng tính mỹ, võ thuật Việt Nam trọng tính thực, tức là đề cao tính hiệu quả hơn là chăm chú vào thân thủ, đòn cước sao cho đẹp. Bản chất của võ thuật cũng không hoàn toàn đúng như một số người vẫn nói “trên cùng của võ là văn”, người Việt Nam ta rất anh dũng nhưng cũng rất nhân ái, thân thiện, họ luôn lấy cái hòa hảo, cái dĩ hòa vi quý làm đầu, chỉ khi nào bất quá không còn cách nào khác dân ta mới phải “động thủ”, phải dùng võ. Nhưng khi đã dùng tới võ thì không cho đối thủ kịp phản đòn, mỗi miếng võ đánh ra luôn khiến đối phương phải choáng váng, bất ngờ không thể phán đoán hướng đánh, đòn đánh.
Đặc biệt với Võ Trận Đại Việt, thứ võ luôn gắn liền với những trận chiến sinh tử để bảo vệ đất nước nên tính sát thương lại càng lớn. Người lính trận Đại Việt thời xưa ra trận luôn phải ở trong vị thế phải đối chọi với một đội quân đông hơn mình gấp nhiều lần, thiện chiến và được trang bị đầy đủ hơn. Vậy nhưng, với lòng yêu nước, sự dũng cảm và một bản lĩnh võ nghệ họ đã luôn tạo nên những chiến thắng oanh liệt, khiến quân Xiêm sợ quân Đại Việt như sợ cọp, quân Tàu đánh nhau một trận đến khi về nước vẫn còn “tay đập, chân run”.
Võ sinh Võ Trận Đại Việt ngày nay không còn phải học võ để bảo vệ đất nước, quê hương, bảo vệ tính mạng của mình trên chiến trường thảm khốc nhưng khi sinh hoạt tại võ đường họ vẫn được truyền đạt những kiến thức thuần khiết của võ học, hơn thế nữa họ còn được kết nối với những truyền thống tốt đẹp của cha ông. Võ đường Võ Trận Đại Việt đã trở thành một trung tâm sinh hoạt văn hóa truyền thống thật sự, ở đây các môn sinh có dịp giao lưu, trao đổi với những thành viên khác trong cộng đồng người Việt. Trong các bải giảng, bài trao đổi của mình võ sư Nguyễn Minh Tuấn luôn tìm cách lồng ghép những yếu tố lịch sử, văn hóa để các môn sinh có dịp hiểu hơn về dân tộc mình. Và, đó cũng là điều anh luôn mong mỏi và hướng tới.
*
*        *
Võ trận xưa và Võ trận Đại Việt nay chắc chắn phải có nhiều điểm khác biệt do khoảng cách thời gian và cách thức truyền đạt không thống nhất. Tuy vậy, điều quan trọng hơn cả là tinh thần võ học, bản chất thuần Việt thì vẫn còn vẹn nguyên, đó thực sự là một giá trị lịch sử - văn hóa cần được lưu giữ và phát triển. Tính cổ truyền, thuần Việt được thể hiện rất rõ nét trong Võ trận Đại Việt từ các bài quyền pháp, các bài thiệu và cả những binh khí cổ truyền. Những binh khí tưởng chừng là những đồ vật chỉ nhằm một mục đích triệt hạ đối phương, song bên cạnh đó vẫn toát lên một lớp nghĩa lịch sử to lớn, ví như: cây Thiết Lĩnh, một loại vũ khí xưa có tính công phá và sát thương rất cao. Tuy vậy, nhìn vào cấu trúc Thiết Lĩnh và soi rọi dưới ánh sáng của nền văn hóa nông nghiệp lúa nước Việt Nam chúng ta mới thấy được óc sáng tạo và sự vận dụng tài tình của những con người đất Việt. Sơ khởi của Thiết Lĩnh vốn là một nông cụ, dùng để đập lúa, ngô, đậu, lạc. Sở dĩ có cấu tạo như vậy là vì người nông dân muốn lợi dụng lực quán tính và triệt tiêu phản lực trở lại tay, như vậy người lao động sẽ đỡ mất sức và ít đau tay hơn. Nhưng khi dùng Thiết Lĩnh trong chiến đấu ta mới thấy tính linh hoạt của nó được tăng lên gấp bội: Thiết Lĩnh có thể dùng đánh ở khoảng cách xa, gần, trên, dưới, đánh gãy góc (điều mà trường côn không thể làm được) chính vì thế việc “phá” Thiết Lĩnh là rất khó khăn. Ngoài ra Võ trận Đại Việt còn có nhiều vũ khí cổ truyền rất đặc biệt như: Nhuyễn Tiên, Song Chùy, Song Đao, Song Phủ…
*
*        *
Có lẽ sẽ còn rất nhiều điều để nói về Võ trận Đại Việt, cũng như nói về tâm huyến của Võ sư trẻ Nguyễn Minh Tuần giành cho nghiệp võ. Tuy nhiên, chỉ nói không thôi thì chắc chắn hiện trạng của nền võ thuật cổ truyền Việt Nam khó có thể thay đổi. Đứng trên lập trường của một người ái mộ võ thuật và văn hóa dân tộc, chúng tôi mong mỏi rằng: Các thế hệ giống nòi của Hùng Vương, lớp hậu duệ của những bậc hùng danh Ngô Quyền, Hưng Đạo, Quang Trung… Hãy giành nhiều hơn sự quan tâm của mình cho nền văn hóa dân tộc và coi đó như một trách nhiệm của bản thân.  Hãy gìn giữ cho thế hệ con cháu những giá trị tốt đẹp mà họ có quyền được thụ hưởng. “Thứ tài sản quý giá nhất mà những thế hệ trước truyền lại cho thế hệ sau không gì khác là những giá trị văn hóa…”
        *********
                                 
                                 Hình Câu lạc bộ Võ trận Đại Việt tại San Jose, Cali
                   (Xem thêm về Võ trận Đại Việt tại website: http://www.votrandaiviet.org)
 
San Jose, Cali 2/10/2011
Lê Bình
Hỗ trợ online
Mr Đức Thuận